بررسی طرح الزام شهرداری تهران به احداث و بهره‌برداری از پناهگاه‌ها

جعفر بندی شربیانی، عضو هیئت رئیسه شورای اسلامی شهر تهران، در چهارصد و بیست و دومین جلسه شورا در جریان بررسی طرح الزام شهرداری تهران به احداث و بهره برداری از پناهگاه ها و فضاهای امن شهری و رعایت الزامات پدافند غیرعامل در ساختمان ها و طرح های شهری، اظهار کرد: شهرداری موظف است سه ماه پس از ابلاغ این مصوبه، الزامات پدافند غیرعامل و دستورالعمل ها و سازوکارهای سیستمی را فراهم کند.

علی نصیری، مدیرعامل سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران گفت: مصوبه ای که به امضای رئیس ستاد پدافند غیرعامل می رسد در حکم قانون است. کشور در موضوع پدافند غیرعامل یک خلأ قانونی داشت و در پی آن در مردادماه سال ۱۴۰۴ مصوبه ای غیرمحرمانه به عنوان دستورالعمل شهید شاطری تصویب و تکلیف شهرداری ها در این زمینه مشخص شد.

وی ادامه داد: الزامات و ملاحظات پدافند غیرعامل در این مصوبه لحاظ شده و تمرکز طرح و دستورالعمل شهید شاطری بر پناهگاه است و سازمان پدافند و وزارت کشور به شدت این موضوع را دنبال می کنند که شهرداری بر اساس آن اقدام کند.

شربیانی عضو کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر تهران در ادامه این جلسه گفت: شهرداری تهران موظف است جهت تشویق به احداث پناهگاه و یا فضای امن در ساختمان های خصوصی موجود و یا احداثاتی که مشمول پناهگاه خصوصی یا فضای امن نیستند معافیت ها، تسهیلات و مشوق هایی در مصوبه عوارض ساختمانی در نظر بگیرد.

وی همچنین تصریح کرد: شهرداری تهران موظف است نسبت به احداث و بهره برداری از پناهگاه ها برای استفاده عموم شهروندان در شرایط بحران اقدام کند. این پناهگاه ها در فضاهای عمومی، ایستگاه های مترو، تونل و فضاهای زیر سطحی، پارکینگ های طبقاتی و زیرزمینی، مراکز خدماتی و عمومی دارای ظرفیت پناهگاهی، زیرگذر و فضاهای اداری دارای شرایط ایمنی مناسب و سایر فضاها ایجاد بشود.

عضو هیئت رئیسه شورای اسلامی شهر تهران با تأکید بر اینکه تامین فضاهای امن و پناهگاه ها باید با تاکید بر استفاده چند عملکردی باشد، اظهار کرد: این رویه باید مورد توجه قرار بگیرد تا در شرایط غیر اضطراری نیز تداوم فعالیت آنها حفظ شود. بهره برداری عادی از فضاهای موضوع این ماده نباید مانع از استفاده اضطراری آنها در شرایط بحران شود.

وی در ادامه یادآور شد: شهرداری تهران موظف است نسبت به تأمین تجهیزات اضطراری مطابق با دستورالعمل‌های مرتبط شامل سیستم تهویه برق اضطراری، ذخیره آب، تجهیزات امدادی و علائم راهنما در پناهگاه‌های عمومی اقدام کند. همچنین شهرداری تهران وظیفه دارد نسبت به تعبیه تابلوهای شهری به منظور معرفی پناهگاه‌ها و مسیرهای دسترسی اقدام کند.

شربیانی با بیان اینکه شهرداری مکلف است برای پناهگاه‌هایی که در اختیار شهرداری تهران نیست پس از عقد تفاهم‌نامه با نهادهای مربوطه نسبت به انجام موارد لازم اقدام کند، تصریح کرد: در اراضی ذخیره نوسازی شهری به کمیسیون ماده ۵ شهرداری تهران، باید در سهم خدمات عمومی، احداث پناهگاه‌های عمومی مطابق با آیین نامه ها و با حفظ ویژگی چند عملکردی اختصاص یابد. طراحی پناهگاه‌ها باید به گونه‌ای صورت بگیرد که برای افراد کم توان، معلولان و سالمندان قابل دسترسی باشد.

وی اظهار کرد: شهرداری تهران موظف است در طراحی و اجرای ایستگاه‌ها و خطوط حمل و نقل مترو و پایانه های اتوبوس نسبت به تهیه مطالعات پدافند غیر عامل و احداث و بهره برداری پناهگاه با عملکرد چند منظوره اقدام کند و در خصوص ایستگاه‌های در حال بهره برداری طرح ارتقاء تاب‌آوری در مقابل بحران به ویژه جنگ را تهیه و اجرا کند.

عضو هیئت رئیسه شورای اسلامی شهر تهران با بیان اینکه شهرداری تهران موظف است ظرف ۳ سال نسبت به تامین فضاهای پناهگاهی و کاربری‌های پشتیبان همچون سرویس بهداشتی، فضاهای انبار و دیگر فضاها مطابق نیاز اقدام کند، یادآور شد: این امر ترجیحا باید از طریق استفاده بهینه از فضاهای موجود صورت بگیرد و در صورت نیاز نسبت به احداث فضاهای جدید اقدام شود؛ ملاک تایید اعتبارات و اقدامات در مترو کمیته عملیاتی واکنش اضطراری در مترو و فضاهای زیرسطحی خواهد بود.

وی در ادامه گفت: صدور پروانه ساختمانی و پایان کار برای تمامی ساختمانها منوط به رعایت الزامات پدافند غیر عامل و تامین فضای امن و پناهگاه استاندارد برای تمامی ساختمان‌های مشمول مطابق با الزامات مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان و دستورالعمل‌ها باشد. معاونت پیشگیری سازمان آتش نشانی مکلف است در صدور پروانه ساختمانی این الزامات را کنترل کند.

عضو کمیسیون شهرسازی و معماری شورا با اشاره به پیچیدگی‌های طراحی و همچنین کنترل نقشه پناهگاه‌ها، خاطرنشان کرد: شهرداری تهران باید ظرف مدت سه ماه از تهیه و تصویب آیین نامه اجرایی، نسبت به ارائه نقشه‌های استاندارد تیپ پناهگاه برای ساختمان های مختلف مورد تایید سازمان پدافند غیر عامل اقدام کند تا سازندگان مشمول در صورت تمایل از آنها استفاده کنند.

وی اضافه کرد: شهرداری تهران موظف است ظرف مدت سه ماه سازوکار سیستمی ارسال پرونده ها به سازمان آتش نشانی را فراهم و در همکاری با سازمان نظام مهندسی ساختمان ساز و کار کنترل فنی و اجرای صحیح فضای امن و پناهگاه‌ها را تهیه و ارئه کند. در صدور پروانه ساختمانی برای ابنیه دولتی و ساختمان‌های متعلق به شهرداری تهران احداث فضای امن در تمام طبقات و احداث پناهگاه در پایین ترین تراز ساختمانی در زیرزمین مطابق با دستور العمل اجرایی الزامی است.

شربیانی با بیان اینکه در صورت عدم اجرای پناهگاه و یا عدم تطابق پناهگاه اجرا شده با پروانه ساختمانی اخذ هرگونه وجه تحت عنوان جریمه مجاز نیست، یادآور شد: پرونده مذکور جهت تایین تکلیف صرفا باید به کمیسیون ماده صد ارجاع شود.

عضو هیئت رئیسه شورا با تأکید بر اینکه شهرداری تهران موظف است نسبت به نگهداری، مقاوم سازی، نوسازی و آماده به کار نگه داشتن تمام پناهگاه های عمومی در حوزه اختیار خود اقدام کند، گفت: بازرسی فنی و ایمنی پناهگاه‌ها حداقل سالیانه یک بار الزامی است.

وی افزود: بهره برداران ساختمان‌های دارای پناهگاه خصوصی موظفند شرایط ایمنی و قابلیت بهره‌برداری آن را حفظ کنند. همچنین هرگونه تغییر کاربری حذف یا بهره‌برداری مغایر با ضوابط این مصوبه در پناهگاه‌ها ممنوع بوده و شهرداری موظف به جلوگیری از آن است.

شربیانی با بیان اینکه شهرداری تهران موظف است نسبت به ایجاد و تکمیل سامانه مدیریت اطلاعات پناهگاه‌ها و فضاهای امن شهری و انتشار اطلاعات غیر محرمانه آن جهت اطلاع عموم مردم اقدام کند، گفت: این سامانه باید شامل اطلاعات موقعیت و ظرفیت پناهگاه‌ها، وضعیت بهره برداری و تجهیزات، مسیرهای دسترسی اضطراری و وضعیت نگهداری و ایمنی باشد.

عضو هیئت رئیسه شورای اسلامی شهر تهران در ادامه این جلسه گفت: شهرداری تهران موظف است به منظور ارتقاء تاب آوری شهری، کاهش آسیب پذیری زیرساخت‌ها و حفاظت از جان شهروندان برای ساختمان‌ها و پروژه‌های مشمول، نسبت به اخذ مطالعات پدافند غیر عامل تهیه شده توسط مشاور ذی صلاح پیش از صدور رای در پرونده‌های مطروحه در کمیسیون ماده ۵ اقدام کند و پروانه بر اساس نتایج مطالعات صادر شود.

وی با اشاره به آمادگی هر چه بیشتر شهر تهران برای شرایط جنگی و تحقق ضوابط پدافند غیر عامل و ارتقاء تاب آوری شهری، خاطرنشان کرد: شهرداری تهران موظف است با بررسی دقیق اسناد و تجربیات نظامی و شهری مرتبط با جنگ‌های معاصر، ضمن بومی سازی میانی و رویکردها بر اساس محورهای چهارگانه ذیل مجموعه ضوابط الزام آوری را در حوزه های شهرسازی معماری و عمران اعم از ساختمان‌ها و طرح‌های شهری ظرف مدت حداکثر سه ماه تدوین و جهت تأیید به شورای اسلامی شهر تهران و سپس جهت تصویب به کمیسیون ماده پنج شهر تهران ارسال کند.

شربیانی همچنین تصریح کرد: شهرداری تهران موظف است با همکاری سازمان مدیریت بحران و سازمان پدافند غیرعامل ضمن انتشار عمومی و شفاف دستور العمل‌ها و ضوابط به طور مستمر نسبت به آموزش‌های عمومی مرتبط با نحوه استفاده از پناهگاه‌ها و رفتار صحیح در شرایط بحران اقدام کند؛ این اقدامات شامل برگزاری مانورهای دوره‌ای آموزش شهروندی فرهنگ‌سازی و اطلاع رسانی عمومی آموزش مدیران ساختمان‌ها و بهره‌برداران خواهد بود.

دانشگاه ها و مراجع مشخصی زیر نظر سازمان پدافند غیرعامل نقشه پناهگاه ها را تهیه می کنند

نصیری، مدیرعامل سازمان مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه تعدادی از پناهگاه ها در برابر حملات هسته ای نیز مقاوم هستند و در سطح یک قرار دارند، گفت: پناهگاه هایی که مورد بحث ماست پناهگاه های سطح سه و چهار است. ما نمی خواهیم از اصابت مستقیم پناه بگیریم و منظور ما محافظت در برابر پرتابه های ناشی از اصابت است. عامه شهروندان هدف اصابت مستقیم نیستند و آسیب در مواردی که در همسایگی نقاط مورد اصابت هستند، گریز ناپذیر است. 

نصیری با بیان اینکه این موارد محرمانه نیست و در دستورالعمل شهید شاطری با جزئیات به آن پرداخته شده است، یادآور شد: شرکت های متعدد، دانشگاه ها و مراجع مشخصی زیر نظر سازمان پدافند غیرعامل نقشه پناهگاه ها را تهیه می کنند.

تهران اولین شهری است که برای فضای زیرسطحی در کشور طرح ارائه داده است

نصراله آبادیان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران نیز با بیان اینکه این طرح با هماهنگی معاونت شهرسازی و کمیسیون شهرسازی و معماری شورا تهیه شده است، گفت: طبق بند ۱۸ طرح جامع شهر تهران ما مکلف بودیم امکان سنجی در فضای زیرسطحی شهر را تهیه و آماده کنیم. ما موفق شدیم مصوبه کمیسیون ماده پنج را در این زمینه دریافت کنیم. 

وی ادامه داد: هیچ طرحی برای فضای زیرسطحی در کشور وجود نداشت و خوشبختانه تهران اولین شهری است که به این طرح دست یافت و امیدواریم زمینه ای جهت تهیه طرح برای شهرهای دیگر باشد. 

آبادیان با بیان اینکه برنامه اقدام تقریباً آماده است، یادآور شد: در ۶ محله تهران این طرح را جهت اجرا آماده کرده ایم. این آمادگی را داریم که طرح عملیاتی برای کل شهر را در شورا ارائه دهیم.